Οφθαλμόν αντί οφθαλμού, οδόντα αντί οδόντος

 

Μεγαλώνοντας, όλοι ακούγαμε τους ανθρώπους να λένε: «Οφθαλμόν αντί οφθαλμού, οδόντα αντί οδόντος».

Συνήθως, σήμαινε: «Αν σε πληγώσουν, πλήγωσέ τους κι εσύ».

Σου έκαναν κάτι; Κάνε τους το ίδιο.

Σε ντρόπιασαν; Να τους φέρεις κι εσύ σε δύσκολη θέση.

Σε πλήγωσαν; Βεβαιώσου ότι αισθάνονται αυτό που εσύ ένιωσες.

Και κατά κάποιο τρόπο, το «οφθαλμόν αντί οφθαλμού» έγινε ένας άλλος τρόπος να πεις, «Εκδικήσου».

Αλλά όταν πραγματικά ησυχάζουμε και διαβάζουμε  το Λευιτ.κδ:17-23, κάτι γίνεται πιο σαφές:

Ο Θεός δεν έδινε στον λαό Του την άδεια να εκδικηθεί.

Τους δίδασκε πώς πρέπει να λειτουργεί η δικαιοσύνη.

Και το πλαίσιο κάνει τη διαφορά, ξεκινά με κάτι σοβαρό.

«Και όστις φονεύση άνθρωπον, εξάπαντος θέλει θανατωθή» (εδ.17)

Ο Θεός ξεκινά με την αξία της ανθρώπινης ζωής.

Η ζωή έχει σημασία και γι’ αυτό η αφαίρεση της ζωής κάποιου δεν αντιμετωπίζεται σαν κάτι μικρό.

Υπάρχουν συνέπειες για την αδικοπραγία.

Έτσι, το απόσπασμα μας διδάσκει, ότι ο Θεός δεν αγνοεί το κακό.

Αντίθετα παίρνει στα σοβαρά την αμαρτία και την αδικία.

Συνεχίζει στο εδ.19:

«Και εάν τις κάμη βλάβην εις τον πλησίον αυτού, καθώς έκαμεν, ούτω θέλει γείνει εις αυτόν»

Και μετά έρχεται η φράση που όλοι γνωρίζουμε:

«σύντριμμα αντί συντρίμματος, οφθαλμόν αντί οφθαλμού, οδόντα αντί οδόντος» (εδ.20).

Στην αρχή, ακούγεται σκληρό, αλλά κοιτάξτε προσεκτικά.

Ο Θεός δεν λέει, «Κάνε του ό,τι θέλεις γιατί σε πλήγωσε».

Λέει: «καθώς έκαμε βλάβην εις τον άνθρωπον, ούτω θέλει γείνει εις αυτόν».

Υπάρχει ένα όριο.

Εάν κάποιος προκαλέσει τραυματισμό, η τιμωρία πρέπει να αντιστοιχεί στον τραυματισμό.

οφθαλμόν αντί οφθαλμού. Όχι δύο μάτια.

οδόντα αντί οδόντος. Όχι ολόκληρο το σαγόνι.

Και ξαφνικά, αρχίζουμε να βλέπουμε τι έκανε στην πραγματικότητα αυτός ο νόμος.

Δεν ενθάρρυνε την εκδίκηση.

Την περιόριζε.

Γιατί ο θυμός θέλει πάντα περισσότερα.

Κάποιος μας πληγώνει και το πρώτο μας ένστικτο μπορεί να είναι:

«Θα τους κάνω να νιώσουν αυτό που ένιωσα κι εγώ».

Αλλά μερικές φορές δεν σταματάμε εκεί.

Μας πλήγωσαν μια φορά; Τους πληγώνουμε δύο φορές.

Λένε κάτι για εμάς. Λέμε κάτι χειρότερο γι' αυτούς.

Μας ντροπιάζουν. Φροντίζουμε όλοι να γνωρίζουν τι έκαναν.

Και πριν το καταλάβουμε, δεν ανταποκρινόμαστε πλέον στην επίθεση.

Κάνουμε αντίποινα.

Γι' αυτό αυτός ο νόμος είναι τόσο σημαντικός.

Ο Θεός ουσιαστικά έλεγε:

Πρέπει να υπάρχει ένα όριο.

Η δικαιοσύνη δεν μπορεί να γίνει δικαιολογία για εκδίκηση.

Και μετά το εδ.22 μας δίνει μια άλλη σημαντική λεπτομέρεια.

«Κρίσις μία θέλει είσθαι εις εσάς· ως εις τον ξένον, ούτω θέλει γίνεσθαι και εις τον αυτόχθονα».

Ο ίδιος νόμος:

·        Για τον Ισραηλίτη.

·        Για τον ξένο.

·        Για το άτομο που γνωρίζεις.

·        Για το άτομο που δεν γνωρίζεις.

Γιατί η δικαιοσύνη δεν πρέπει να εξαρτάται από το ποιος είναι ο άνθρωπος.

Και τότε ο Θεός δίνει τον λόγο:

«διότι εγώ είμαι Κύριος ο Θεός σας».

Το προσέξατε αυτό;

Ο χαρακτήρας του Θεού είναι το θεμέλιο της δικαιοσύνης.

·        Όχι τα συναισθήματά μας.

·        Όχι οι σχέσεις μας.

·        Όχι ο θυμός μας.

·        Όχι πόσο μας αρέσει ή δεν μας αρέσει κάποιος.

Το πρότυπο του Θεού, παραμένει το ίδιο.

Και εδώ είναι που το απόσπασμα γίνεται πολύ πρακτικό για εμάς.

Ίσως να μην χρειαστεί ποτέ να αντιμετωπίσουμε τις νομικές καταστάσεις που περιγράφονται στο Λευιτικό κδ.

Αλλά ξέρουμε πώς είναι να πληγώνεσαι.

·        Κάποιος λέει κάτι που μένει στο μυαλό μας για μέρες.

·        Κάποιος προδίδει την εμπιστοσύνη μας.

·        Κάποιος μας φέρεται άδικα.

·        Κάποιος μας πληγώνει και δεν ζητά καν συγγνώμη.

Και ξαφνικά, βρισκόμαστε να σκεφτόμαστε:

«Τους αξίζουν συνέπειες γι’ αυτό που μου έκαναν».

Αλλά το Λευιτικό κδ μας υπενθυμίζει κάτι σημαντικό:

Η δικαιοσύνη και η εκδίκηση δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Η Δικαιοσύνη ρωτά, «Τι είναι σωστό;»

Η εκδίκηση ρωτάει, «Πώς μπορώ να τους κάνω να πονέσουν;»

Η δικαιοσύνη αναζητά το σωστό.

Η εκδίκηση αναζητά ικανοποίηση.

Και μερικές φορές, αν είμαστε ειλικρινείς, ονομάζουμε κάτι «δικαιοσύνη» όταν αυτό που πραγματικά θέλουμε είναι εκδίκηση.

Και μετά έρχεται ο Ιησούς και μας πάει ακόμα πιο βαθιά.

Ματθ.ε:38 Ηκούσατε ότι ερρέθη, Οφθαλμόν αντί οφθαλμού και οδόντα αντί οδόντος.

Και μετά λέει:

«Εγώ όμως σας λέγω...»

Ο Ιησούς διδάσκει τους ακολούθους Του να μην ζουν με αντίποινα.

·        Να γυρίσεις και το άλλο μάγουλο.

·        Να διανύσεις το δεύτερο μίλι.

·        Να αγαπάς τους εχθρούς σου.

Γιατί;

Επειδή το να ακολουθείς τον Θεό δεν είναι να ρωτάς απλά, «Πώς μπορώ να κάνω αντίποινα;»

Έχει να κάνει με το να γίνουμε το είδος του ανθρώπου που αντανακλά τον χαρακτήρα του Θεού ακόμα και όταν έχουμε αδικηθεί.

Το Λευιτικό διδάσκει:

Μην κάνεις περισσότερα απ’ ότι σου έκαναν.

Ο Ιησούς διδάσκει:

Μην αφήνεις τα αντίποινα να γίνουν τρόπος ζωής σου.

Και ίσως αυτό είναι το μέρος του «οφθαλμόν αντί οφθαλμού» που μας έλειπε όλο αυτό το διάστημα.

Ποτέ δεν ήταν απλά να εκδικηθείς.

Ήταν ο τρόπος του Θεού να πει, η δικαιοσύνη πρέπει να έχει ένα όριο.

Επειδή η αδικία κάποιου άλλου δεν μας δίνει την άδεια να εγκαταλείψουμε τον χαρακτήρα του Θεού.

·        Μπορούμε να υπερασπιστούμε το σωστό χωρίς να γίνουμε εκδικητικοί.

·        Μπορούμε να αναγνωρίσουμε την αδικία χωρίς να τροφοδοτούμε το μίσος.

·        Μπορούμε να αναζητήσουμε δικαιοσύνη χωρίς να αναζητήσουμε εκδίκηση.

·        Και τελικά, μπορούμε να αφήσουμε την τελική κρίση στα χέρια Εκείνου που βλέπει τα πάντα.

Το να συμπεριφέρεσαι στους άλλους όπως σου φέρονται –ειδικά αν σου φέρονται άσχημα– δεν είναι χριστιανική συμπεριφορά.

Ο Ιησούς δίδαξε τους πιστούς να συμπεριφέρονται στους άλλους με τον τρόπο που θέλουν να τους φέρονται, όχι με τον τρόπο που τους φέρονται πραγματικά οι άλλοι.

Ο Χρυσός Κανόνας ή αντίποινα;

1.     Ο Χρυσός Κανόνας: Ο Ιησούς είπε στο Ματθ.ζ:12

Λοιπόν πάντα όσα αν θέλητε να κάμνωσιν εις εσάς οι άνθρωποι, ούτω και σεις κάμνετε εις αυτούς· διότι ούτος είναι ο νόμος και οι προφήται.

Αυτό το προληπτικό πρότυπο ισχύει ανεξάρτητα από την κακή στάση κάποιου.

2.     Πηγαίνοντας λίγο πιο πέρα: Ο Ιησούς απέρριψε ρητά τη νοοτροπία οφθαλμός αντί οφθαλμού για τις προσωπικές σχέσεις.

Λουκ.ς:31-35 Και καθώς θέλετε να πράττωσιν εις εσάς οι άνθρωποι, και σεις πράττετε ομοίως εις αυτούς. Και εάν αγαπάτε τους αγαπώντάς σας, ποία χάρις χρεωστείται εις εσάς; διότι και οι αμαρτωλοί αγαπώσι τους αγαπώντας αυτούς. Και εάν αγαθοποιήτε τους αγαθοποιούντάς σας, ποία χάρις χρεωστείται εις εσάς; διότι και οι αμαρτωλοί το αυτό πράττουσι. Και εάν δανείζητε εις εκείνους, παρ' ων ελπίζετε πάλιν να λάβητε, ποία χάρις χρεωστείται εις εσάς; διότι και οι αμαρτωλοί εις αμαρτωλούς δανείζουσι διά να λάβωσι πάλιν τα ίσα. Πλην αγαπάτε τους εχθρούς σας και αγαθοποιείτε και δανείζετε, μηδεμίαν απολαβήν ελπίζοντες, και θέλει είσθαι ο μισθός σας πολύς, και θέλετε είσθαι υιοί του Υψίστου· διότι αυτός είναι αγαθός προς τους αχαρίστους και κακούς.

Αντίθετα, διέταξε τους πιστούς να αγαπούν τους εχθρούς τους και να κάνουν το καλό χωρίς να περιμένουν ανταπόδωση.

Βασικές χριστιανικές αρχές για δύσκολους ανθρώπους

1.     Χάρη πάνω από την αξία: Οι Χριστιανοί καλούνται να δείχνουν έλεος και χάρη επειδή ο Θεός τους έδειξε χάρη που δεν την άξιζαν.

2.     Χωρίς αντίποινα: Ρωμ.ιβ:17 Εις μηδένα μη ανταποδίδετε κακόν αντί κακού· προνοείτε τα καλά ενώπιον πάντων ανθρώπων·

3.     Ένα υψηλότερο πρότυπο: Η ανταπόδοση αρνητικής συμπεριφοράς διατηρεί ζωντανό έναν κύκλο πληγής, ενώ η ανταπόκριση με χριστιανική αγάπη προσφέρει διέξοδο προς την ειρήνη.

Η Βίβλος έχει πολλά να πει για την ανθρώπινη συμπεριφορά και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να συμπεριφερόμαστε ο ένας στον άλλον.

Υπάρχουν χιλιάδες συγκεκριμένες οδηγίες για να γίνει αυτό, αλλά όλες μπορούν να συνοψιστούν σε αυτό που είδαμε σαν Χρυσό Κανόνα.

Όταν συμπεριφερόμαστε στους άλλους όπως θέλουμε να μας φέρονται, θα είμαστε ειλικρινείς, ευγενικοί, αξιόπιστοι και στοργικοί.

Όλοι χρειαζόμαστε ειλικρίνεια, καλοσύνη κ.λπ., από τους ανθρώπους, επομένως θα πρέπει να ενδιαφερόμαστε εξίσου να δίνουμε αυτά τα πράγματα.

Όταν ο Θεός έδωσε για πρώτη φορά το νόμο στον Μωυσή, συμπεριέλαβε εκατοντάδες οδηγίες για τον τρόπο με τον οποίο οι Ισραηλίτες έπρεπε να συμπεριφέρονται ο ένας στον άλλον:

 Λευ.ιη:3 Κατά τας πράξεις της γης Αιγύπτου, εν ή κατωκήσατε, δεν θέλετε πράξει και κατά τας πράξεις της γης Χαναάν, εις την οποίαν εγώ σας φέρω, δεν θέλετε πράξει και κατά τα νόμιμα αυτών δεν θέλετε περιπατήσει.

Λευ.κ:23 Και δεν θέλετε περιπατεί κατά τα νόμιμα των εθνών, τα οποία εγώ εκδιώκω απ' έμπροσθέν σας· διότι πάντα ταύτα έπραξαν, όθεν εβδελύχθην αυτούς.

Δευτ.ιη:9 Αφού εισέλθης εις την γην, την οποίαν Κύριος ο Θεός σου δίδει εις σε, δεν θέλεις μάθει να πράττης κατά τα βδελύγματα των εθνών εκείνων.

Ο κόσμος ήταν βίαιος, άθεος και πονηρός.

Όταν ο Θεός τους επέλεξε να είναι ένας άγιος λαός, ξεχωρισμένος για τον εαυτό Του, ήταν πολύ συγκεκριμένος σχετικά με το τι επιτρεπόταν και τι απαγορευόταν:

 Δευτ.ζ:6 επειδή συ είσαι λαός άγιος εις Κύριον τον Θεόν σου· σε εξέλεξε Κύριος ο Θεός σου διά να ήσαι εις αυτόν λαός εκλεκτός, παρά πάντας τους λαούς τους επί του προσώπου της γης.

Έξοδ.ιθ:6 και σεις θέλετε είσθαι εις εμέ βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον. Ούτοι είναι οι λόγοι, τους οποίους θέλεις ειπεί προς τους υιούς Ισραήλ.

Ησ.μα:8 Αλλά συ, Ισραήλ, δούλέ μου, Ιακώβ, εκλεκτέ μου, το σπέρμα Αβραάμ του αγαπητού μου, συ, τον οποίον έλαβον εκ των άκρων της γης και σε εκάλεσα εκ των εσχάτων αυτής και σοι είπα, Συ είσαι ο δούλός μου· εγώ σε εξέλεξα και δεν θέλω σε απορρίψει· μη φοβού· διότι εγώ είμαι μετά σού· μη τρόμαζε· διότι εγώ είμαι ο Θεός σου· σε ενίσχυσα· μάλιστα σε εβοήθησα· μάλιστα σε υπερησπίσθην διά της δεξιάς της δικαιοσύνης μου.

Όταν ρωτήθηκε για τη μεγαλύτερη εντολή, ο Ιησούς απάντησε:

Μάρκ.ιβ:29,30 Ο δε Ιησούς απεκρίθη προς αυτόν ότι πρώτη πασών των εντολών είναι· Άκουε Ισραήλ, Κύριος ο Θεός ημών είναι εις Κύριος· και θέλεις αγαπά Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου, και εξ όλης της ψυχής σου, και εξ όλης της διανοίας σου, και εξ όλης της δυνάμεώς σου· αύτη είναι η πρώτη εντολή.

Μάρκ.ιβ:31 Και δευτέρα ομοία, αύτη· Θέλεις αγαπά τον πλησίον σου ως σεαυτόν. Μεγαλητέρα τούτων άλλη εντολή δεν είναι.

Με άλλα λόγια, όλοι οι νόμοι που είχε δώσει ο Θεός στον Ισραήλ θα μπορούσαν να συνοψιστούν σε δύο εντολές: να αγαπάς τον Θεό πάνω από όλα και να αγαπάς τον πλησίον σου όπως αγαπάς τον εαυτό σου.

Αν κάνουμε αυτά τα δύο πράγματα, δεν χρειαζόμαστε τους άλλους νόμους.

Θα τους υπακούμε αυτόματα σαν μέρος της αγάπης για τον Θεό και της αγάπης για τους άλλους.

 

Πολλοί από εμάς αντιμετωπίζουμε θυμό, απογοήτευση και πληγή από τις πράξεις (ή την απραξία) των ανθρώπων στη ζωή μας.

Σαν αποτέλεσμα, φαίνεται ότι έχουμε υιοθετήσει μια νέα νοοτροπία, «Να συμπεριφέρεσαι στους άλλους ακριβώς όπως σου φέρονται».

Πράγμα που σημαίνει λίγο πολύ ότι αν κάποιος σου φερθεί λάθος, τότε θα πρέπει να του το επιστρέψεις, ίσως και 10 φορές.

Βγάλε τον εντελώς από τη ζωή σου γιατί αν κάποιος σε πληγώσει, δεν του αξίζει άλλη ευκαιρία ή συγχώρεση, σωστά;

Λοιπόν, αν ψάχνετε για μια κοσμική άποψη βασισμένη στην ανθρώπινη λογική, τότε ίσως αυτό είναι που θέλετε να ακούσετε.

Αλλά δεν είναι αυτό που μας διδάσκει η Βίβλος.

Σαν κοινωνία έχουμε κουραστεί να προσπαθούμε να κάνουμε το σωστό, όταν οι άλλοι μας φέρονται άσχημα χωρίς συνέπειες.

Μερικές φορές φαίνεται ότι το να κάνουμε «το σωστό» δεν μας οδηγεί πουθενά.

Έτσι, πολλοί παίρνουμε την κατάσταση στα χέρια μας.

Κουραζόμαστε να περιμένουμε τον Θεό.

Περιμένουμε από τον Θεό είτε να αλλάξει την καρδιά αυτού του ατόμου είτε να το τιμωρήσει, αλλά δεν φαίνεται να εργάζεται αρκετά γρήγορα ή καθόλου.

Αλλά μήπως ενώ εμείς «περιμένουμε» τον Θεό, ο Θεός στην πραγματικότητα περιμένει εμάς;

Περιμένει να πάρουμε την προσοχή μας από τον πόνο μας και να επικεντρωθούμε σε Αυτόν.

Ίσως πριν μπορέσει να τους αλλάξει, πρέπει να αλλάξει εμάς;

Χρειάζεται να καταλάβουμε ότι μέσα στον πόνο μας, πρέπει να Τον εμπιστευτούμε και να είμαστε υπάκουοι.

Αλλά για να είμαστε υπάκουοι πρέπει να γνωρίζουμε τι μας ζητά ο Θεός να κάνουμε.

Ρωμ.ιβ:14 Ευλογείτε τους καταδιώκοντας υμάς, ευλογείτε και μη καταράσθε.