Ματθ.κδ:1 Και εξελθών ο Ιησούς ανεχώρει από του
ιερού· και προσήλθον οι μαθηταί αυτού διά να επιδείξωσιν εις αυτόν τας
οικοδομάς του ιερού.
Το συνδετικό «και» συνδέει αυτό που ακολουθεί, με την
προηγούμενη καταγγελία του Ιησού για την γενιά των Εβραίων που Τον απέρριψε και
την θεία κρίση που θα ακολουθούσε (κγ:36-39).
Ωστόσο, ο «αποκαλυπτικός» ή «εσχατολογικός» λόγος που προχώρησε να δώσει δεν ήταν απλά μια επέκταση των όσων είπε στο προηγούμενο κεφάλαιο. Αυτό είναι σαφές επειδή το στήσιμο, το κοινό και τα κύρια θέματα άλλαξαν.
Υπάρχει κάποια συνέχεια του αντικειμένου, αλλά όχι αρκετή
για να δικαιολογήσει την προβολή των κεφαλαίων κγ-κε σαν μία ομιλία.
Ο Ιησούς και οι μαθητές Του ήταν έτοιμοι να εγκαταλείψουν το
συγκρότημα του ναού και να προχωρήσουν ανατολικά προς την Βηθανία, όπου ο Κύριος
περνούσε τις νύχτες Του κατά την διάρκεια του Πάσχα.
Ωστόσο, πριν φύγουν από την περιοχή του ναού, οι μαθητές
σχολίασαν στον Ιησού τα υπέροχα κτίρια του ναού (Λουκ.κα:5).
Εξακολουθούν να επικεντρώνονται στον ναό, για τον οποίο ο
Ιησούς έχει πει ότι θα καταστραφεί, δεδομένου ότι το πραγματικό κέντρο της
σχέσης μεταξύ Θεού και ανθρώπου έχει μετατοπιστεί στον εαυτό Του.
Στο κεφάλαιο κγ ο Ιησούς έχει ήδη επιμείνει ότι αυτό που
κάνει το Ισραήλ μαζί του, όχι ο ναός, καθορίζει την τύχη του ναού και του
Ισραήλ σε εθνικό επίπεδο.
Ματθ.κδ:2 Ο δε Ιησούς είπε προς αυτούς· Δεν
βλέπετε πάντα ταύτα; αληθώς
σας λέγω, δεν θέλει αφεθή εδώ λίθος επί λίθον, όστις δεν θέλει
κατακρημνισθή.
«πάντα ταύτα», που ο Ιησούς επεσήμανε στους μαθητές,
ήταν τα κτίρια που είχαν μόλις παινέψει σ’ Αυτόν. Στη συνέχεια προλόγισε μια
σημαντική αποκάλυψη με μια χαρακτηριστική εμφατική εισαγωγή: «αληθώς σας
λέγω». Ο Ιησούς προέβλεψε την καταστροφή του συγκροτήματος του ναού, που ο
Ηρώδης ο Μέγας είχε αρχίσει να χτίζει περίπου το 20 π.Χ., το οποίο δεν
ολοκληρώθηκε μέχρι το 64 μ.Χ. Χρησιμοποίησε τη γλώσσα της Παλαιάς Διαθήκης (Ιερ.κς:6,
18, Μιχ.γ:12, δες κγ:38, κς:61, Λουκ.κγ:28-31).
Ο ναός ήταν φτιαγμένος από τεράστιες πέτρες, μερικές από τις
οποίες ζύγιζαν πολλούς τόνους, λαξευμένες στα λατομεία πέτρας κάτω από την πόλη
της Ιερουσαλήμ. Τέτοιες μεγάλες πέτρες θα μπορούσαν να αποσπαστούνε μόνο μέσω μεγάλης
συντονισμένης δύναμης. Η θλιβερή εκπλήρωση ήταν να έρθει το 70 μ.Χ., μόλις έξι
χρόνια μετά την ολοκλήρωση του ναού, όταν οι Ρωμαίοι στρατιώτες κατέστρεψαν
σκόπιμα τον ναό, ξεριζώνοντας τις πέτρες μία προς μία και πετώντας τις κάτω
στην κοιλάδα.
Η ρωμαϊκή καταστροφή του ναού του Ηρώδη το 70 μ.Χ. ήταν τόσο
πλήρης που το μόνο που απομένει σήμερα είναι ένα μέρος της δομής του περίβολου του
ναού, όχι ο ίδιος ο ναός. Η ακριβής τοποθεσία του ιερού είναι ακόμα άγνωστη
σήμερα.
Ματθ.κδ:3 Και ενώ εκάθητο επί του όρους των
Ελαιών, προσήλθον προς αυτόν οι μαθηταί κατ' ιδίαν,
λέγοντες· Ειπέ προς ημάς πότε θέλουσι γείνει ταύτα,
και τι το σημείον της παρουσίας σου και της συντελείας του αιώνος;
Το «Όρος των Ελαιών» βρίσκεται ανατολικά της περιοχής του
ναού, στην ανατολική πλευρά της κοιλάδας των Κέδρων που χωρίζει το όρος των
Ελαιών από το όρος Σιών. Ήταν το κατάλληλο μέρος για τον Ιησού να μιλήσει για
την επιστροφή Του. Το Όρος των Ελαιών είναι ο τόπος που ο Ζαχαρίας προέβλεψε
ότι ο Μεσσίας θα σταθεί για να κρίνει τα έθνη και να εγκαθιδρύσει την Βασιλεία
Του (Ζαχ.ιδ:4). Αυτή η προφητεία είναι θεμελιώδης για την ομιλία που ακολουθεί.
Είναι επίσης σημαντικό ότι ο Ιησούς έδωσε αυτή την ομιλία έξω από την πόλη,
δεδομένου ότι είχε απορριφθεί επίσημα μέσα σ’ αυτήν και είχε αποσυρθεί από αυτήν.
Η λέξη «κατ' ιδίαν»«, που χρησιμοποιεί ο Ματθαίος και ο Μάρκος, ξεχωρίζει τους μαθητές από τα πλήθη.
Ο Μάρκος έγραψε ότι ο Πέτρος, ο Ιάκωβος, ο Ιωάννης και ο Ανδρέας έκαναν στον Ιησού την ερώτηση (Μαρκ.ιγ:3). Μπορεί να έδωσε την απάντηση μόνο σ’ αυτούς, λίγο απίθανο, ή σε όλους τους «μαθητές», πάντως όχι στα πλήθη. Ήταν μια περαιτέρω αποκάλυψη για τα έμπιστα αυτιά τους μόνο.
Ο Λουκάς δεν αναφέρει τους μαθητές σαν αποδέκτες αυτής της διδασκαλίας, αλλά αφήνει να εννοηθεί ότι ένα μεγαλύτερο ακροατήριο το άκουσε (Λουκ.κα:5-7).
Ωστόσο, αυτό φαίνεται να έγινε σκόπιμα από τον Λουκά, για να δείξει ότι αυτή η
διδασκαλία είχε σημασία για όλους τους ανθρώπους.
Οι μαθητές προφανώς ρώτησαν τον Ιησού δύο ερωτήσεις, αν και
μερικοί θεωρούν ότι ρώτησαν μόνο μια.
Η πρώτη ερώτηση ήταν, «πότε θέλουσι γείνει ταύτα;».
Το δεύτερο ερώτημα είχε δύο μέρη, όπως προκύπτει από την δομή της πρότασης.
Υπάρχουν δύο ουσιαστικά «παρουσία» και «συντέλεια», με ένα μόνο άρθρο, «το», και το σύνδεσμο «και».
Η δεύτερη ερώτηση ήταν, «Ποιο θα είναι το σημάδι του ερχομού σου και του τέλους του αιώνος;». Θέτοντας το ερώτημα με αυτόν τον τρόπο, γνωρίζουμε ότι οι μαθητές πίστευαν ότι ο ερχομός του Ιησού (κγ:39) θα τερμάτιζε τον παρόντα αιώνα και θα εισήγαγε τη μεσσιανική περίοδο.
Το πρώτο ερώτημα αφορούσε τον καιρό της καταστροφής του ναού.
Το δεύτερο ασχολήθηκε με το σημάδι που θα
σηματοδοτούσε τη Δεύτερη Έλευση του Ιησού και το τέλος του αιώνος.
Τι εννοούσαν οι μαθητές όταν ρώτησαν τον Ιησού για το σημάδι
του ερχομού Του; Αυτό είναι το πρώτο περιστατικό παρουσίας στο Ευαγγέλιο του
Ματθαίου (εδ.27, 37, 39). Εμφανίζεται συχνά στο υπόλοιπο της Καινής Διαθήκης,
αλλά μόνο στα Ευαγγέλια.
Στην Καινή Διαθήκη, η λέξη «παρουσία» δεν έχει πάντα
εσχατολογικούς τόνους (π.χ. Β’ Κορ.ζ:6, ι:10).
Τον δεύτερο και τρίτο αιώνα μ.Χ., οι συγγραφείς το
χρησιμοποίησαν για να περιγράψουν την επίσκεψη ενός βασιλιά ή άλλου σημαντικού
αξιωματούχου.
Λαμβάνοντας υπόψη την πρόσφατη δήλωση του Ιησού ότι οι
Ισραηλίτες δεν θα Τον έβλεπαν πάλι μέχρι να πουν «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν
ονόματι Κυρίου», ήταν αναμφισβήτητα αυτός ερχομός που αναφέρθηκαν οι
μαθητές (κγ:39).
Ήθελαν να μάθουν πότε θα επέστρεφε στον ναό έχοντας γίνει
αποδεκτός από το έθνος, αντί να Τον απορρίπτουν. Συγκεκριμένα, ήθελαν να μάθουν
τι θα σηματοδοτούσε την επιστροφή Του, ποιος θα ήταν ο προάγγελος της έλευσής
Του.
Τι εννοούσαν με την «συντέλεια του
αιώνος»; Ο Ιησούς είχε χρησιμοποιήσει αυτή τη φράση πριν (ιγ:39, 40, 49, δες
και κη:20).
Με τη «συντέλεια του αιώνος» ο Ιησούς εννοούσε το τέλος της
σημερινής εποχής που θα ολοκληρωθεί στην Δεύτερη Έλευσή Του και την κρίση των
ζωντανών άπιστων (Ιερ.κθ:22, να:33, Δαν.γ:6, Ωσηέ ς:11; Ιωήλ γ:13; Σοφ.α:3).
Αυτό θα συμβεί λίγο πριν αρχίσει η Χιλιετής Βασιλεία. Οι
μαθητές χρησιμοποίησαν τη φράση «συντέλεια του αιώνος» όπως ο Ιησούς και οι
προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης μιλούσαν γι' αυτό.
Κατάλαβαν ότι ο Ιησούς εννοούσε τον παρόντα αιώνα, πριν από
την έναρξη της μεσσιανικής εποχής, αφού στην ερώτησή τους τη συνέδεσαν με την
επιστροφή του Ιησού στον ναό.
Και οι δύο ερωτήσεις των μαθητών, που συμβαίνουν όπως τις έκαναν μαζί, δείχνουν ότι οι μαθητές συνέδεσαν την καταστροφή του ναού με την επιστροφή του Ιησού σε αυτόν και το τέλος του παρόντα αιώνα.
Η Παλαιά Διαθήκη διδάσκει ότι πολλά εσχατολογικά γεγονότα θα συμβούν με την ακόλουθη σειρά.
- Πρώτον, η Ιερουσαλήμ θα καταστραφεί (Ζαχ.ιδ:1-2, βλ. Ματθ.κδ:2).
- Δεύτερον, ο Μεσσίας θα έρθει και θα τελειώσει τον παρόντα αιώνα (Ζαχ.ιδ:3-8, βλ. Ματθ.κγ:39).
- Τρίτον, ο Μεσσίας θα εγκαθιδρύσει την Βασιλεία Του (Ζαχ.ιδ:3-11).
Οι μαθητές ήθελαν να μάθουν πότε θα συνέβαινε στο μέλλον η καταστροφή του ναού, η επιστροφή του Ιησού σε αυτόν και το τέλος του παρόντα αιώνα.
Πιθανότατα δεν Τον ρώτησαν πότε
θα εγκαθιδρύσει την Βασιλεία Του, επειδή ήξεραν ότι αυτό θα συνέβαινε αμέσως
μετά την επιστροφή Του στον ναό και την συντέλεια του αιώνος.
Το ευαγγέλιο του Ματθαίου δεν απαντά στην πρώτη ερώτηση, η οποία σχετίζεται με την καταστροφή της Ιερουσαλήμ το 70 μ.Χ.
Αυτό δίνεται με περισσότερες λεπτομέρειες στον Λουκά, ενώ ο Ματθαίος και ο Μάρκος απαντούν στο δεύτερο και τρίτο ερώτημα, τα οποία στην πραγματικότητα αναφέρονται στον ερχομό του Χριστού και στο τέλος του αιώνα σαν ένα και το αυτό γεγονός.
Η αναφορά του
Ματθαίου για την επί του όρους ομιλία, καταγράφει αυτό το τμήμα της απάντησης
του Χριστού που σχετίζεται με τη μελλοντική Του Βασιλεία και το πώς θα
εισαχθεί, που είναι ένας από τους σημαντικότερους σκοπούς του Ευαγγελίου.
ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
