Ματθαίος κδ (3)

 

4. Το βδέλυγμα της ερήμωσης κδ:15-22 (βλ. Μάρκ.ιγ:14-20)

Έχοντας δώσει μια γενική περιγραφή των συνθηκών που προηγούνται της επιστροφής Του και του τέλους της παρούσας εποχής, ο Ιησούς περιέγραψε στη συνέχεια ένα συγκεκριμένο γεγονός που θα ήταν το μεγαλύτερο σημάδι από όλα. Κάποιοι βλέπουν να αρχίζει να περιγράφεται εδώ το τελευταίο μισό της θλίψης.

Ματθ.κδ:15 Όταν λοιπόν ίδητε το βδέλυγμα της ερημώσεως, το λαληθέν διά του προφήτου Δανιήλ, ιστάμενον εν τω τόπω τω αγίω -ο αναγινώσκων ας εννοή-

«Όταν λοιπόν»: συνδέει πολύ στενά αυτό το εδάφιο με το προηγούμενο. Δεν δείχνει, ωστόσο, ότι αυτό που ακολουθεί στο κείμενο θα ακολουθήσει χρονολογικά αυτό που ο Ιησούς μόλις τελείωσε να περιγράφει, δηλαδή το τέλος της Θλίψης. Υπό το φως της χρονολογίας του Δανιήλ, φαίνεται να συμβαίνει στη μέση της επταετούς Θλίψης.

Το «βδέλυγμα της ερήμωσης», ή «το βδέλυγμα που χαρακτηρίζεται από ερήμωση», είναι ένας όρος που ο Δανιήλ χρησιμοποιεί στο Δαν.η:13, θ:27, ια:31 και ιβ:11. 

Περιγράφει κάτι που --λόγω του απεχθούς χαρακτήρα του-- προκαλεί τον ευσεβή να εγκαταλείψει τον ναό εξαιτίας του. Στον Δαν.ια:31, ο προφήτης αναφέρθηκε στον Αντίοχο τον Επιφανή σαν βδέλυγμα που προκάλεσε ερήμωση. 

Ο Αντίοχος αποδείχθηκε αυτό το βδέλυγμα, όταν έστησε ένα βωμό στον Δία πάνω από τον χάλκινο βωμό στην Ιερουσαλήμ, και πρόσφερε γουρούνι πάνω σ’ αυτό.

Αναφέρεται συχνά στους ειδωλολατρικούς θεούς και σε άρθρα που συνδέονται με την ειδωλολατρία. Στα πλαίσια των αναφορών του Δανιήλ, υποδεικνύει ένα είδωλο που έχει στηθεί στον ναό.

Ο Ιησούς προέτρεψε τον αναγνώστη των αναφορών του Δανιήλ στο βδέλυγμα της ερήμωσης, ιδιαίτερα εκείνων που ασχολούνται με το μελλοντικό βδέλυγμα της ερήμωσης (Δαν.θ:27, ιβ:11), να κατανοήσουν το πραγματικό του νόημα. 

Ο Ιησούς τόνισε περαιτέρω την σημασία και την εγκυρότητα αυτών των προφητειών αναφερόμενος στον Δανιήλ σαν «προφήτη». Η συμπερίληψη του Ματθαίου της φράσης «το βδέλυγμα της ερήμωσης», που ο Λουκάς παρέλειψε, και «ο άγιος τόπος», τον οποίο ο Μάρκος και ο Λουκάς παρέλειψαν, ήταν κατάλληλη για το εβραϊκό ακροατήριό του.

Το Δαν.θ:24-27 προέβλεψε ότι από τη στιγμή που κάποιος θα εξέδιδε διάταγμα που θα επέτρεπε στους Εβραίους να ανοικοδομήσουν την Ιερουσαλήμ, μέχρι τον ερχομό του Μεσσία του Ισραήλ, θα παρέλθουν 69 εβδομάδες ετών. Αυτή η περίοδος των 483 ετών ξεκίνησε όταν ο βασιλιάς Αρταξέρξης εξέδωσε το διάταγμά του, και τελείωσε όταν ο Ιησούς εισήλθε στην Ιερουσαλήμ στην θριαμβευτική είσοδο (κα:8-11). 

Επειδή το Ισραήλ αρνήθηκε να δεχθεί τον Ιησού σαν Βασιλιά του, τα γεγονότα που ο Δανιήλ προφήτευσε ότι θα συμβούν στην εβδομηκοστή εβδομάδα (δηλαδή, τα υπόλοιπα επτά χρόνια στην προφητεία των 70 εβδομάδων) δεν θα ακολουθούσαν αμέσως.

Αυτό που ο Δανιήλ προέβλεψε ότι θα συμβεί σε αυτά τα επτά χρόνια θα είναι μια μοναδική εθνική αγωνία για το Ισραήλ (Δαν.ιβ:1, & Ιερ.λ:7). Θα αρχίσει όταν ένας κακός κυβερνήτης (Αντίχριστος) υπογράψει μια διαθήκη με το Ισραήλ (Δαν.θ:27). Μετά από 3 ½ χρόνια, ο κυβερνήτης θα παραβιάσει την διαθήκη και θα διακόψει την λατρεία στον ναό. Θα το κάνει στήνοντας ένα αποτρόπαιο είδωλο εκεί (βλ. Β’ Θες.β:4, Αποκ.ιγ:14-15).

Κάποιοι καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι δεν πρέπει να πάρουμε την προφητεία του Δανιήλ της εβδομηκοστής εβδομάδας κυριολεκτικά ή σαν κάτι μελλοντικό. Κάποιοι από αυτούς πιστεύουν ότι το βδέλυγμα της ερήμωσης αναφέρεται στην συμπεριφορά των Ζηλωτών στον ναό πριν οι Ρωμαίοι τον καταστρέψουν το 70 μ.Χ. Αυτή η άποψη φαίνεται απίθανη, δεδομένου ότι οι Ζηλωτές δεν εισήγαγαν την ειδωλολατρία στον ναό. Αυτή η άποψη φαίνεται να αποδυναμώνει την ένταση της λέξης «βδέλυγμα».

Μια άλλη άποψη είναι ότι όταν οι Ρωμαίοι έφεραν στον ναό τα λάβαρά τους που είχαν την εικόνα του Καίσαρα και προσέφεραν θυσίες στους θεούς τους, έστησαν το βδέλυγμα που προέβλεψε ο Δανιήλ. Το κύριο πρόβλημα με αυτήν την άποψη είναι ότι ο Ιησούς είπε στους Εβραίους που ζουν στην Ιερουσαλήμ και την Ιουδαία να φύγουν όταν εμφανιστεί το βδέλυγμα στον ναό (εδ.16-20). Ωστόσο, όταν οι Ρωμαίοι τελικά βεβήλωσαν τον ναό το 70 μ.Χ., οι περισσότεροι από τους Εβραίους είχαν ήδη φύγει από την Ιερουσαλήμ και την Ιουδαία. Έτσι, η προειδοποίηση του Ιησού θα ήταν χωρίς νόημα.

Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους το βδέλυγμα της ερήμωσης πρέπει να είναι ένα μελλοντικό γεγονός στο εσχατολογικό πρόγραμμα του Θεού. Πρώτον, το εδ.15 είναι σε ένα πλαίσιο εδαφίων που περιγράφουν τα γεγονότα που δεν έχουν ακόμη συμβεί (εδ.4-21 & εδ.29). Δεύτερον, η 70^η εβδομάδα του Δανιήλ, με την πρωτοφανή θλίψη της, δεν έχει συμβεί ακόμα. Τρίτον, ο Μάρκος περιγράφει τον Ιησού να λέει: «Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως ἑστηκότα ὅπου οὐ δεῖ». Η λέξη «εστηκότα» είναι αρσενικού γένους, όχι ουδετέρου, άρα μιλάει για ένα πρόσωπο που έχει στηθεί σαν Θεός στον ναό (Μάρκ.ιγ:14). Αυτό δεν έχει συμβεί από τότε που ο Ιησούς έκανε αυτή την προφητεία. Τέταρτον, άλλη μεταγενέστερη αποκάλυψη εστιάζει στον μελλοντικό Αντίχριστο σαν το βδέλυγμα της ερήμωσης (Β’ Θες.β:3-4, Αποκ.ιγ:11-18).

Μια ενδιαφέρουσα παρένθεση εμφανίζεται στο τέλος του Ματθ.κδ:15 -ο αναγινώσκων ας εννοή-. Αυτή η δήλωση δείχνει ότι αυτό που δίδασκε ο Ιησούς θα είχε μεγαλύτερη σημασία για τους ανθρώπους που θα διαβάζουν το Ευαγγέλιο του Ματθαίου τις τελευταίες ημέρες.

 

Ματθ.κδ:16-20 τότε οι εν τη Ιουδαία ας φεύγωσιν επί τα όρη· όστις ευρεθή επί του δώματος, ας μη καταβή διά να λάβη τι εκ της οικίας αυτού· και όστις ευρεθή εν τω αγρώ, ας μη επιστρέψη οπίσω διά να λάβη τα ιμάτια αυτού. Ουαί δε εις τας εγκυμονούσας και τας θηλαζούσας εν εκείναις ταις ημέραις. Προσεύχεσθε δε διά να μη γείνη η φυγή υμών εν χειμώνι μηδέ εν σαββάτω.

Όταν εμφανιστεί το βδέλυγμα της ερήμωσης, οι Εβραίοι που ζουν στην Ιερουσαλήμ και την Ιουδαία θα πρέπει να «φύγουν» αμέσως (Λουκ.ιζ:31). Η επιρροή του θα επεκταθεί πολύ πέρα από την Ιερουσαλήμ. Πρέπει να αναζητήσουν καταφύγιο σε μέρη («βουνά») όπου μπορούν να ξεφύγουν από τις διώξεις του. Δεν πρέπει καν να καθυστερήσουν για να πάρουν τα υπάρχοντά τους από τα σπίτια τους καθώς φεύγουν. Πρέπει να αντιδράσουν όπως  όταν ένα σπίτι καίγεται: οι άνθρωποι πρέπει να διαφύγουν για να σώσουν την ζωή τους, χωρίς να σκέφτονται τα υπάρχοντά που αφήνουν πίσω (Γέν.ιθ:17). Οι «έγκυες» γυναίκες και οι «θηλάζουσες» μητέρες θα δυσκολευτούν γιατί οι φυσικές τους συνθήκες θα περιορίσουν την κινητικότητά τους. Ο καιρός θα έκανε την φυγή δυσκολότερη στο «χειμώνα», και οι ορθόδοξοι Εβραίοι θα επιδιώξουν να αποθαρρύνουν τα ταξίδια αν είναι «Σάββατο».

Όταν ο ναός καταστράφηκε το 70 μ.Χ., πολλοί από τους Χριστιανούς τράπηκαν σε φυγή και κρύφτηκαν στις σχισμές της Πέτρα. Αλλά η τελική εκπλήρωση αυτής της προφητείας βρίσκεται στο μέλλον. Τότε όλοι στην «Ιουδαία» θα πρέπει να «καταφύγουν στα βουνά».

 

Ματθ.κδ:21 Διότι τότε θέλει είσθαι θλίψις μεγάλη, οποία δεν έγεινεν απ' αρχής κόσμου έως του νυν, ουδέ θέλει γείνει.

Ο Ιησούς εξήγησε τον λόγο για μια τέτοια βιαστική υποχώρηση. «Μια Θλίψη» πολύ μεγαλύτερη από όσες ο κόσμος έχει δει ποτέ ή πρόκειται να δει, είναι έτοιμη να ξεσπάσει πάνω στους Εβραίους. Αυτή η περιγραφή ταιριάζει με τις προβλέψεις της Παλαιά Διαθήκη για την Μεγάλη Θλίψη: τα τελευταία 3 ½ χρόνια της Θλίψης (Αποκ.ια:2, ιγ:5).

Για άλλη μια φορά, ο όρος «Θλίψη» αναφέρεται στη μελλοντική επταετή περίοδο της αγωνίας, την 70^η εβδομάδα του Δανιήλ (Ιερ.λ:7, Δαν.θ:26). Ο όρος «Μεγάλη Θλίψη» αναφέρεται στα δεύτερα 3 ½ χρόνια της εν λόγω επταετούς περιόδου (Ματθ.κδ:15-22), το οποίο Ιερεμίας ονομάζει «καιρός της στενοχωρίας του Ιακώβ» (Ιερ.λ:6-7). Κατά την διάρκεια του πρώτου μισού της Θλίψης, το Ισραήλ θα απολαύσει την προστασία της διαθήκης του Αντίχριστου (Δαν.θ:27), αλλά κατά τη διάρκεια του δεύτερου μισού, αφού ο Αντίχριστος σπάσει την διαθήκη του με το Ισραήλ, θα βιώσει πρωτοφανή δίωξη (Δαν.θ:27).

Η περιγραφή σε αυτό το εδάφιο δεν ταιριάζει με την καταστροφή της Ιερουσαλήμ το 70 μ.Χ., δεν ήταν τόσο φοβερή τότε. Σίγουρα το ναζιστικό ολοκαύτωμα στο οποίο περίπου έξι εκατομμύρια Εβραίοι έχασαν τη ζωή τους, και άλλες εκκαθαρίσεις στις οποίες έχουν πεθάνει επιπλέον πλήθη, ήταν χειρότερες εποχές από την καταστροφή της Ιερουσαλήμ. Ωστόσο, η Μεγάλη Θλίψη θα είναι η χειρότερη όλων των εποχών για τους Εβραίους. Η επερχόμενη αγωνία θα είναι άνευ προηγουμένου (Δαν.ιβ:1, Αποκ.ζ:14).

Ακούω κάποιους σήμερα να λένε ότι η εκκλησία θα περάσει μέσα από την Θλίψη και φαίνεται ότι δεν συνειδητοποιούν πόσο σοβαρό είναι αυτό το θέμα. Στην πραγματικότητα, κάποιοι λένε ότι είμαστε ήδη στη Μεγάλη Θλίψη! Λοιπόν, τα πράγματα είναι άσχημα στις μέρες μας και το δέχομαι αυτό, αλλά αυτό έχει συμβεί πολλές φορές στην εκκλησιαστική ιστορία. Όταν η Μεγάλη Θλίψη έρθει, δεν θα έχει να κάνει σε τίποτα απ’ όσα έχουν συμβεί στο παρελθόν ή θα συμβούν στο μέλλον

Σε έναν αιώνα που έχει βιώσει δύο παγκόσμιους πολέμους, ζει τώρα κάτω από την απειλή της εξαφάνισης από πυρηνικό ολοκαύτωμα, και έχει περισσότερους χριστιανούς μάρτυρες απ’ ότι όλοι οι προηγούμενοι 19 αιώνες μαζί, η πρόβλεψη του Ιησού δεν φαίνεται παράξενη. Αλλά ο καιρός δεν θα προχωρήσει έτσι, θα συντμηθεί.

 

Ματθ.κδ:22 Και αν δεν συνετέμνοντο αι ημέραι εκείναι, δεν ήθελε σωθή ουδεμία σάρξ· διά τους εκλεκτούς όμως θέλουσι συντμηθή αι ημέραι εκείναι.          

Αν δεν βάλει ένα τέλος ο Θεός (ἐκολοβώθησαν είναι η λέξη που χρησιμοποιείται στο κριτικό κείμενο) στην θλίψη, κανένα ζωντανό ον δεν θα παραμείνει ζωντανό.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η περίοδος θα είναι λιγότερο από 3 ½ χρόνια, αλλά ότι η καταστροφή θα τερματιστεί οριστικά ξαφνικά από την Δεύτερη Έλευση του Χριστού».

«αι ημέραι εκείναι» είναι οι ημέρες που ο Ιησούς μόλις περιέγραψε στα εδ.15-21: οι ημέρες της Θλίψης. Ο Ιησούς θα τις συντμήσει λίγο από συμπόνια. Μεταγενέστερη αποκάλυψη αυτής της περιόδου στο Βιβλίο της Αποκάλυψης μας βοηθά να εκτιμήσουμε την αλήθεια της δήλωσης του Ιησού εδώ (βλ. Αποκ.ς-ιη).

Όχι μόνο οι άνθρωποι, αλλά όλες οι μορφές ζωής (πάσα σάρξ) θα βιώσουν δραστικές περικοπές κατά την διάρκεια της Θλίψης (βλ. Αποκ.ς:7-8, ις:13-21).

Ο Αντίχριστος θα στοχεύσει τους Εβραίους και στη συνέχεια ιδιαίτερα τους Εβραίους που πιστεύουν στον Ιησού, αν και πάρα πολλοί άνθρωποι θα χαθούν λόγω των διωγμών που θα φέρει. Οι «εκλεκτοί» είναι πιστοί (πρβλ. κ:16, κβ:14, κδ:22,24,31).

Όλη αυτή η παράγραφος (εδ.15-22) σχετίζεται μόνο με τους Εβραίους, γιατί κανένας Χριστιανός πιστός δεν θα ανησυχούσε για την παραβίαση ενός νόμου του Σαββάτου.